Bản đồ trực tuyến Thăng Long - Hà Nội

Với mục đích thiết lập một môi trường làm việc cộng tác giữa các nhà nghiên cứu (sử học, khảo cổ, văn hóa...), tác giả bài viết và các cộng sự đã thử nghiệm xây dựng ứng dụng bản đồ trực tuyến Thăng Long- HN tích hợp GIS trên nền Portal (cổng) và CMS (quản trị nội dung). Ứng dụng này hỗ trợ khả năng lưu trữ, thảo luận, chia sẻ, hiển thị trực quan trên nền một bản đồ GIS. Bài viết dưới đây mô tả quá trình xây dựng ứng dụng này.

Xây dựng dữ liệu và bản đồ

Để có dữ liệu khởi đầu, nhóm xây dựng ứng dụng đã tiến hành thu thập thông tin về 30 địa danh nổi tiếng và 150 công trình kiến trúc Pháp tại HN với các thông tin cơ bản: hình ảnh tư liệu, bài viết liên quan, ảnh chụp panorama 180 hoặc 360 độ về địa danh... Dữ liệu này được trích từ những nguồn tin cậy (sách báo, tài liệu, thu thập số liệu tại thực địa...), chúng được nhập lên web, lưu trữ và quản trị bởi các tính năng quản trị nội dung của Plone Portal.

Plone Portal tổ chức nội dung thông tin theo cấu trúc cây thư mục, trong đó lưu trữ nội dung (Content) ở nhiều kiểu khác nhau như: tin tức, bài viết, tài liệu, sự kiện, ảnh... Người dùng và người duyệt nếu có tài khoản có thể cập nhật thông tin vào hệ thống theo quy trình quản trị nội dung đơn giản.

 
Ảnh panorama 180 độ về Đền Quán Thánh được hiển thị trong một Java Applet

Nhóm đã tiến hành tích hợp vào hệ thống:

• Nhóm bản đồ nền: ranh giới tỉnh, thành và quận, huyện toàn quốc, mạng lưới giao thông và sông hồ ở nội đô HN (dạng file .SHP). Ngoài ra còn có bản đồ hành chính thế giới và địa hình toàn cầu sử dụng dịch vụ bản đồ (WMS) của công ty DEMIS.

• Ảnh vệ tinh chụp nội thành HN năm 2002 (do kích thước lớn hơn 200MB) nên được MapServer xử lý độc lập và xuất dưới dạng một wms và PrimaGIS được cấu hình để tích hợp thông tin từ đó.

• 8 file ảnh có đánh dấu tọa độ thể hiện bản đồ lịch sử HN qua các năm 1831, 1873, 1898, 1902, 1915, 1925, 1936 và 1942 đã được Viện Địa Lý tiền xử lý từ bản giấy và cải hoán theo hệ tọa độ quy chiếu UTM 48N.

Sau khi đã chuẩn bị đủ dữ liệu và thông tin, nhóm đã đưa các bản đồ nói trên vào Portal với một số thao tác thuần về kỹ thuật sao cho cuối cùng, lớp dữ liệu GIS mong muốn sẽ được hiển thị trên giao diện module PrimaGIS...

Tích hợp nội dung

Quá trình tích hợp dữ liệu về các địa danh lịch sử sẵn có trong Portal lên bản đồ được bắt đầu bằng thao tác tạo các điểm đại diện. Trên thực tế, quá trình đưa các địa danh lên bản đồ đòi hỏi nhiều thời gian, công sức và kết hợp phân tích rất nhiều yếu tố: địa chỉ địa danh, tọa độ, tìm kiếm thủ công dựa trên đặc điểm các khối nhà tạo bởi đường phố, phân tích nóc nhà trên nền ảnh vệ tinh và so sánh với chức năng sử dụng của khối nhà. Tiếp đến, để liên kết nội dung người ta cần định nghĩa mối liên kết giữa địa danh với những thông tin có sẵn của Portal bằng cách duyệt và chọn những nội dung sẵn có trong danh sách.

Vận hành ứng dụng

Mở trang chứa Module PrimaGIS trong Plone Portal, ta thấy một bản đồ với đầy đủ các lớp dữ liệu cùng tất cả các thành phần cơ bản của một ứng dụng web-GIS như: Danh sách lớp; Chú thích; Các chức năng: bật/tắt lớp, phóng to/thu nhỏ/di chuyển, query thông tin... Những lớp dữ liệu kiểu vùng (polygon) như sông, hồ hoặc ảnh Raster có thể được thiết lập mờ (Transparent) một phần cho dễ nhìn và phân tích.

Tương tự dịch vụ Google Map hoặc Google Earth, công nghệ AJAX được sử dụng để không phải nạp lại trang sau mỗi lần duyệt bản đồ, giúp tăng tối đa tốc độ vận hành. Ảnh vệ tinh độ phân giải 2m hiển thị chi tiết đến từng nóc nhà ở tỷ lệ phóng to nhất cho phép dễ dàng xác định hầu hết mọi vị trí trong nội đô HN.

Khi người dùng di chuột trên những địa danh, sẽ có 1 cửa sổ JavaScript hiển thị thông tin ngắn gọn về địa danh và một ảnh đại diện, người dùng có thể click chuột để xem thông tin đầy đủ hoặc tải về file tài liệu đính kèm.

Với cách làm trên, các kết quả nghiên cứu đi kèm với địa danh lịch sử được hiển thị một cách trực quan; người dùng tìm kiếm thông tin cũng có cơ hội hiểu thêm về sự phát triển của HN, vị trí tương đối của các địa danh qua các thời kỳ lịch sử...

Bản đồ HN năm 1902 chồng trên các lớp nền, 30 điểm đỏ trên cùng là địa danh nổi tiếng, 150 tam giác vàng là công trình kiến trúc Pháp

Kết luận

Bài viết đã trình bày ngắn gọn quá trình tích hợp những nội dung và chức năng GIS vào một hệ thống Portal – CMS nguồn mở. Nguồn mở cho phép người thực hiện tận dụng được các tài nguyên sẵn có về môi trường làm việc, nền tảng kỹ thuật, nội dung... Ứng dụng bản đồ lịch sử HN cho thấy sự tích hợp này không những giúp công nghệ GIS trở nên phổ biến và thân thiện hơn với cộng đồng mà còn góp phần làm giàu thêm cho các hệ thống Portal - CMS nguồn mở về mặt chức năng và thông tin.

Hướng phát triển của nghiên cứu này là tập trung cho các tính năng quản trị nội dung cho các thành phần bản đồ. Một hệ thống Map-CMS sẽ đón đầu sự bùng nổ nội dung thông tin địa lý trong tương lai khi tin học hướng địa điểm (location-based computing) đang là một trong những xu hướng phát triển tất yếu.

Những module chức năng Map-CMS như vậy đang được hoàn thiện trên nền ChợĐiệnTử Portal (chodientu.com) (BBT: Tác giả Nguyễn Hòa Bình đồng thời là giám đốc cổng thương mại điện tử chodientu.com). Đây cũng là một nền tảng Portal – CMS nguồn mở đầu tiên do người Việt Nam phát triển hoàn toàn. Dự kiến những chức năng tích hợp GIS sẽ được triển khai vào trung tuần tháng 6 trong tiện ích “ChợĐiệnTử - Bản Đồ”, cho phép người dùng hẹn gặp nhau một cách chính xác trên nền bản đồ số hóa và ảnh vệ tinh của một số thành phố lớn như HN và Hồ Chí Minh.

Hiện có thể truy cập dùng thử ứng dụng tại: http://wgrass.media.osaka-cu.ac.jp/foss4g/hanoihistoricalgis/map/. Có thể xem thử đoạn phim mô tả việc vận hành và ứng dụng (Video demo) tại: www.chodientu.com/?portal=community&page=display_topic&topic_id=181.

Máy chủ: Dùng hệ điều hành Mandriva Linux 2006; phần mềm (PM) máy chủ web Zope. PM này mạnh, bảo mật và ổn định nhưng nhược điểm là khá tốn bộ nhớ và phát triển bằng Python, một ngôn ngữ chưa phổ biến.

Portal và CMS: Sử dụng Plone (2.0.5) Portal-CMS, một PM Portal kiêm CMS. Đây là sản phẩm chính của Zope hỗ trợ đa ngữ, tổ chức nội dung theo cây thư mục và tính bảo mật cao... Plone được dùng phổ biến nhất ở nhiều website lớn như: eBay Developer, quốc hội Brazil, chính quyền nhiều bang ở Mỹ...

GIS: Sử dụng Minnesota MapServer, một PM máy chủ bản đồ nguồn mở mạnh, phổ biến và miễn phí (giá các PM thương mại có tính năng tương tự có thể lên đến hàng chục nghìn USD). Nó tương tác và xử lý trực tiếp dữ liệu GIS từ nhiều nguồn (file, bản đồ trong CSDL thông qua PostGIS, WMS...), xuất ra dữ liệu dạng file ảnh hoặc dịch vụ bản đồ (WMS- Web Map Service) và trả về cho ứng dụng chủ theo yêu cầu.

Cơ sở dữ liệu: Dùng PM PrimaGIS với module chức năng GIS có thể tương tác hai chiều với người dùng được phát triển riêng cho Plone Portal. Nó cũng có thể tự tích hợp dữ liệu GIS từ nhiều nguồn khác nhau.

Các PM khác: PCL (Python Cartographic Library 0.10.0) - thư viện lập trình với các dữ liệu bản đồ dùng cho Python; ZCO (Zope Cartographic Object 0.7) - thư viện tương tác với các đối tượng của một bản đồ (Map Object) sử dụng cho Zope Web Server.

Nguyễn Hòa Bình

In trang [In trang]    Đóng trang [Đóng trang]

© Tạp chí Thế Giới Vi Tính - PC World VN. CQ chủ quản: Sở Khoa Học và Công Nghệ TP.HCM
Giấy phép (1) số 196/GP-BVHTT do Bộ Văn hóa Thông tin cấp ngày 27-06-2003
Giấy phép (2) số 202/GP-BC do Bộ Thông tin và Truyền thông - Cục Báo chí cấp ngày 05-05-2008
Tòa soạn: Lầu 5, 79 Trương Định, Phường Bến Thành, Quận 1, TP. HCM - ĐT: (08) 38 257 745
Bản quyền của Thế Giới Vi Tính - PC World VN